مرز خراسان جنوبی با ۳۳۱ کیلومتر امتداد در مجاورت افغانستان، یکی از ظرفیت‌های مهم اقتصادی شرق کشور به شمار می‌رود و امکان توسعه مبادلات تجاری، دسترسی به بازار افغانستان و تقویت جایگاه استان در مسیرهای ترانزیتی شرق کشور را فراهم کرده است.
این موقعیت، امکان دسترسی زمینی به بازار افغانستان و اتصال خراسان جنوبی به بخشی از مسیرهای تجاری و ترانزیتی شرق کشور را فراهم کرده است. در سال‌های گذشته، بخش قابل توجهی از مبادلات رسمی استان با افغانستان از طریق مرز ماهیرود در شهرستان سربیشه انجام شده، مرزی که در گذر زمان از یک گذرگاه برای عبور کالا به مجموعه‌ای از فعالیت‌های تجاری، حمل‌ونقلی، گمرکی و خدماتی تبدیل شده است.
در دولت چهاردهم نیز توسعه تجارت مرزی استان در کنار پیگیری زیرساخت‌های حمل‌ونقلی، فعال‌سازی بازارچه‌های مرزی، ساماندهی تجارت مرزنشینان و کاهش زمان برخی فرآیندهای اداری و استانداردی دنبال شده است.
آمارهای اعلام‌شده از سوی مسئولان نشان می‌دهد در دو سال فعالیت دولت چهاردهم، بیش از ۶ میلیون و ۷۰۰ هزار تن کالا در بخش‌های صادرات، واردات و ترانزیت از گمرکات خراسان جنوبی مبادله یا عبور کرده است.
در همین حال، تردد روزانه بیش از هزار دستگاه کامیون صادراتی در مرز ماهیرود، ضرورت توسعه زیرساخت‌های این گذرگاه و مسیرهای منتهی به آن را بیش از گذشته مطرح کرده است.
ماهیرود؛ کانون اصلی تجارت مرزی خراسان جنوبی
مرز ماهیرود در شهرستان سربیشه، مهم‌ترین گذرگاه تجاری خراسان جنوبی با افغانستان است و بخش قابل توجهی از صادرات و ترانزیت استان از این مسیر انجام می‌شود.
استاندار خراسان جنوبی چندی پیش با تبیین وضعیت فعالیت این مرز گفت: روزانه بیش از یک‌هزار دستگاه کامیون حامل بار صادراتی از مرز ماهیرود به سمت افغانستان تردد می‌کنند و همزمان بین ۲۵۰ تا ۲۸۰ کامیون نیز از این مرز وارد کشور می‌شوند.
مدیرکل گمرکات خراسان جنوبی اظهار کرد: در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، یک میلیون و ۱۷۵ هزار و ۸۱۵ تن کالا به ارزش ۱۹۰ میلیون و ۹۷ هزار و ۴۵۷ دلار از گمرکات استان صادر شده است.
وی افزود: وزن کالاهای صادراتی در این مدت نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵۵ درصد و ارزش صادرات نیز هفت درصد افزایش داشته است.
بر اساس ارقام اعلام‌شده از سوی مدیرکل گمرکات استان، حجم صادرات در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۷۵۹ هزار تن و ارزش آن حدود ۱۷۸ میلیون دلار بوده است. بنابراین، در مقایسه دو دوره پنج‌ماهه، بیش از ۴۱۶ هزار تن به حجم صادرات افزوده شده و ارزش صادرات نیز حدود ۱۲ میلیون دلار افزایش یافته است.
کوه‌گرد ادامه داد: شمش آهن، سیمان، مرکبات، صیفی‌جات، هیدروکربن و انواع حلال، انواع ورق، تایر سواری، مصنوعات پلاستیکی و قیر از مهم‌ترین کالاهای صادراتی در پنج ماه نخست امسال بوده‌اند.
وی بیان کرد: عراق، پاکستان، افغانستان، ترکیه و ترکمنستان نیز از جمله بازارهای مقصد کالاهای صادراتی استان در این مدت بوده‌اند.
این ارقام نشان می‌دهد رشد صادرات در این دوره بیشتر از نظر وزنی رخ داده است، به این معنا که وزن کالاهای صادرشده ۵۵ درصد افزایش یافته در حالی که ارزش صادرات حدود هفت درصد بیشتر شده است.
این تفاوت می‌تواند بیانگر تغییر در ترکیب کالاهای صادراتی و افزایش سهم کالاهای با ارزش واحد پایین‌تر باشد، هرچند برای تعیین دقیق علت این اختلاف، بررسی ترکیب کالاها و ارزش واحد هر گروه کالایی ضروری است.
افزایش حجم مبادلات تجاری در شرایطی دنبال شده که توسعه زیرساخت‌های ارتباطی مرز نیز در دستور کار قرار گرفته است. در این میان، محور ماهیرود ـ فراه افغانستان یکی از طرح‌های مهم زیرساختی خراسان جنوبی محسوب می‌شود.
ماهیرود؛ نبض تجارت ایران در مرز افغانستان
این محور به طول ۱۱۷ کیلومتر، پایانه مرزی ماهیرود در شهرستان سربیشه را به شهر فراه افغانستان متصل می‌کند، مسیری که اجرای آن در سال‌های گذشته ( ۱۷ سال) با وقفه‌هایی مواجه بوده و تکمیل آن از مطالبات فعالان اقتصادی و حمل‌ونقل استان عنوان شده است.
استاندار خراسان جنوبی درباره آخرین وضعیت این طرح اظهار کرد: عملیات اجرایی محور ماهیرود ـ فراه پس از سال‌ها توقف دوباره فعال شده و تاکنون بیش از ۶۰ کیلومتر از این مسیر آسفالت شده است.
هاشمی با بیان اینکه این مسیر از طرح‌های مهم ارتباطی و اقتصادی استان است، افزود: تکمیل محور ماهیرود ـ فراه می‌تواند در تسهیل رفت‌وآمد، کاهش مشکلات حمل‌ونقل و تقویت مبادلات تجاری میان خراسان جنوبی و افغانستان مؤثر باشد.
وی همچنین بر پیگیری تکمیل بخش باقی‌مانده این مسیر تاکید و ابراز امیدواری کرده است عملیات اجرایی آن در کوتاه‌ترین زمان ممکن و قبل از پایان سال جاری به سرانجام برسد.
اهمیت این محور با توجه به حجم تردد در مرز ماهیرود بیشتر مشخص می‌شود. بر اساس اظهارات استاندار، روزانه بیش از یک‌هزار دستگاه کامیون حامل کالاهای صادراتی از این مرز به سمت افغانستان تردد دارند و همزمان ۲۵۰ تا ۲۸۰ کامیون نیز وارد کشور می‌شوند.
بنابراین، بهبود مسیر ارتباطی منتهی به مرز می‌تواند در صورت بهره‌برداری و فراهم بودن سایر زیرساخت‌ها، بر زمان سفر، هزینه حمل‌ونقل و روند جابه‌جایی کالا اثرگذار باشد.
از این منظر، محور ماهیرود ـ فراه را نمی‌توان صرفا یک پروژه راه‌سازی دانست، این مسیر بخشی از زنجیره‌ای است که از تولید و تجمیع کالا آغاز می‌شود و از گمرک و پایانه مرزی، حمل‌ونقل جاده‌ای و بازار مقصد در افغانستان عبور می‌کند.
استاندار خراسان جنوبی همچنین در تشریح اقدامات انجام‌شده برای تقویت تعاملات مرزی از برگزاری نشست‌های متعدد با مسئولان ولایت فراه در دو سال گذشته خبر داده و گفته است این نشست‌ها با هدف تقویت روابط اقتصادی، تسهیل تجارت و پیگیری مسائل مرتبط با مرز انجام شده است.
- منبع خبر : ایرنا
